Politiek, bestuur en filosofie | Hans Boutellier en Daan Roovers

Een cursus voor politici en bestuurders. Terug naar de bakermat.

 

Je bent welkom van van 26 juni tot en met 2 juli 2022.

 

Griekenland als bakermat van de democratie

Het is een cliché, maar we beschouwen Griekenland als de bakermat van de moderne democratie. Wat een geweldige kans en uitdaging dus om op Griekse bodem de actuele staat van de Nederlandse democratische rechtsstaat te kunnen onderzoeken. De toestand is helaas niet al te florissant: een toenemend aantal politieke partijen, afnemende ledenaantallen, een eindeloos durende formatie, afnemend vertrouwen in de politiek, de toeslagenaffaire en andere crises in de uitvoering. Het lijkt alsof de Nederlandse democratische rechtsstaat vermoeid is. Loopt zij op haar laatste benen of is er kans op revitalisering? En wat is daarvoor nodig?

In deze cursus op Kreta onderzoeken we vanuit een filosofisch perspectief de actuele toestand van de Nederlandse samenleving en de rol daarin van de politiek, bestuur en uitvoering. De cursus laveert tussen oude bronnen en actuele vraagstukken en tussen diagnoses en oplossingen.

Voor wie is deze cursus bedoeld?

De cursus is bestemd voor betrokkenen bij ‘de overheid’. Bestuurders en beleidsambtenaren, werkzaam bij het rijk, de provincies en de gemeenten. Maar deelnemers komen ook vanuit de politie, woningcorporaties, zorginstellingen en andere maatschappelijke organisaties. Mocht u twijfelen over uw geschiktheid als deelnemer, neem dan gerust contact met ons op.

AgiosNikolaos700 2 1

AgiosNikolaos700 2 1

Docenten: Daan Roovers en Hans Boutellier

Daan Roovers (voormalig Denker des Vaderlands) en Hans Boutellier (nestor in de wereld van beleid en wetenschap) vonden elkaar in een gevoel van urgentie inzake het openbaar bestuur. Zij verheugen zich erop om met de deelnemers de problemen van politiek, bestuur en uitvoering vanuit verschillende perspectieven onder de loep te nemen.

De thema's

Zij verzorgen inleidingen op vijf thema’s vanuit filosofie en wetenschap. Vanuit de diepte bespreken zij met u de oppervlakte van het heden - zonder politieke taboes, zonder last of ruggenspraak.
Deelnemers kunnen desgewenst van tevoren vraagstukken inbrengen waar zij zich in het bijzonder mee willen bezighouden – bijvoorbeeld ten behoeve van financiering door hun organisatie.

Op basis van urgentie en expertise kozen Daan en Hans voor de volgende thema’s:

  • Democratie, tegenmacht en participatie – Daan
  • Trots, identiteit en polarisatie – Hans
  • Veiligheid en vitaliteit – Hans
  • Media en democratie – Daan
  • Netwerken, improvisatie, pragmatisme en de lange termijn – Daan en Hans

 

links nieuwe collegezaal rechts de oudeDe collegezaal van Villa Dio Petres (de cursuslokatie)

 

Uitwerking van de thema’s

Voor elk thema is een van hen hoofdocent en de ander coreferent. In de besprekingen staat de inbreng van de deelnemers centraal.

Democratie, tegenmacht en participatie

De democratie vindt haar oorsprong in Griekenland. De volksheerschappij, samengesteld uit de woorden ‘demos’ (volk) en ‘kratein’ (heersen) ontstond er enkele eeuwen voor onze jaartelling. Vrije burgers beslissen over de inrichting van de samenleving - dat is de kern. Voor de invulling van deze inspraak bestaan verschillende modellen. Onze moderne manier, het houden van verkiezingen, is er daar één van. Rousseau opperde in de achttiende eeuw al dat daar ook veel op aan te merken was. Maar werkt deze vorm van vertegenwoordiging nog wel in een samenleving die zoveel burgers omvat (in Nederland 17 miljoen, in Europa 500 miljoen)? En hoe groot mogen de sociaal-economische en de culturele verschillen om in een parlement vruchtbaar tot samenwerking kunnen komen?
De machtsvorming na de verkiezing wordt bemoeilijkt door een toenemende versplintering. Daartegenover staan dwingende coaltieafspraken. De kritiek op een vleugellam parlement dat nog amper haar controlerende taak kan vervullen zwelt aan. Het is tijd voor tegenmacht, maar waar komt die vandaan? Uit de Tweede Kamer? De ambtenarij? De journalistiek? Of is misschien toch de burger aan de beurt om de tegenmacht te belichamen, via referenda of via een burgerberaad - zoals o.a. David van Reybrouck voorstaat?
Met name op lokaal niveau wordt er op allerlei manieren geexperimenteerd met participatie, en hoewel er veel enthousiasme is, is er ook weerstand. Nieuwe ideeen zijn welkom, draagvlak is noodzakelijk, maar de inbedding van de inbreng van burgers blijkt lang niet altijd eenvoudig. En dat terwijl het in de democratie uiteindelijk daar om begonnen was: vrije burgers die beslissen over de inrichting van de samenleving.

Trots, identiteit en polarisatie

Identiteitspolitiek en polarisatie, het zijn veel gebruikte woorden - modewoorden. Maar modewoorden zijn er nooit voor niets. Er lijkt sprake te zijn van groeiende tegenstellingen tussen individuen en groepen. Van #MeToo-feministen en Black Lives Matter-activisten tot islamisten en borealen: er woedt een hevige strijd tussen (collectieve) identiteiten. We zien het ook terug in de discussie rond vaccinatie, rond het klimaat of tussen jong en oud: individuele kenmerken of heilige overtuigingen bepalen de toon van het debat. Geen misverstand: er zijn belangrijke verschillen tussen deze bewegingen. Maar de identiteit staat centraal. Sociale media spelen daarbij een doorslaggevende rol.

De ideologische twintigste eeuw werd afgelost door een identitaire 21ste eeuw. Een ideologie is een omvattend pakket van levensbeschouwing en maatschappijopvatting; zij verenigt jong en oud, elite en massa. Nederland was tot in de jaren tachtig een schoolvoorbeeld van een verzuilde (ideologische) samenleving: het collectief bepaalde wie je was en hoe je je moest gedragen. In de 21ste eeuw is eerder het omgekeerde het geval: vanuit het individu wordt het collectief gekozen c.q. gecreëerd. Met een superdiverse bevolkingssamenstelling en een steeds sneller internet is het moeilijk om een samenleving te vormen van ‘grote verhalen’. Ook de politiek is verpersoonlijkt.
In die context is een klassiek inzicht relevant. Plato onderscheidde naast de ratio (logos) en het verlangen (eros) een derde levenskracht: thymos. Het staat voor de wil tot erkenning, de behoefte gehoord en gezien te willen worden. Het gaat over de moed en de doorzettingskracht die daarvoor nodig zijn. En het verwijst naar de woede die loskomt als deze erkenningsdrift wordt gefrustreerd, als men zich niet gezien en gehoord voelt. Het is alsof deze levenskracht - zonder ideologische inbedding - tot volle uitbarsting is gekomen. We bespreken aan de hand van onder andere Francis Fukuyama de actuele polarisatie en identiteitspolitiek. En denken na over hoe polariserende processen kunnen worden onderbroken – en waarom dat eigenlijk nodig is.

Veiligheid en vitaliteit

Veiligheid is een van de veel gebruikte woorden in de wereld van het openbaar bestuur. Maar wat is dat eigenlijk; wanneer ben je nu echt veilig? Een goede definitie is eigenlijk niet te geven – in de filosofie heeft dat een essentially contested concept. Je kunt het niet over eens worden. Toch is het allesbepalend voor de wereld waarin we leven, internationaal, nationaal, maar ook lokaal. De pandemie liet de Nederlandse samenleving bijvoorbeeld kennismaken met ‘de veiligheidsregio’. Veiligheid bestrijkt steeds grote domeinen van beleid en samenleving en steeds meer partijen raken erin betrokken. Het functioneert als een semantisch sleepnet.
Geen misverstand, in een ‘risicosamenleving’ (Ullrich Beck) bestaan vele veiligheidsvraagstukken: van voedselveiligheid tot virusinfecties, van internationale cyberwar tot straatcriminaliteit. De laatste jaren is er veel aandacht voor ondermijnende georganiseerde misdaad. dan gaat het in de eerste plaats over de drugsindustrie en de ‘criminele geldstromen’ die daarmee gepaard gaan. Maar ook om andere veiligheidsrisico’s waarvan autoriteiten het gevoel hebben dat ze er geen zicht en greep op hebben.
De risicosamenleving creëert een utopisch verlangen naar veiligheid en zekerheid. Maar hoever kunnen we daarin gaan? Hoe verhoudt de groei van datamining en surveillance zich tot de integriteit van de persoonlijke levenssfeer? Hoe verhouden veiligheid en vrijheid zich tot elkaar? We bespreken het verlangen naar veiligheid onder verwijzing naar Jeremy Bentham, Ullrich Beck, Michel Foucault en andere auteurs. En we onderzoeken de verhouding tussen een betrouwbare overheid en een waakzame overheid. Hoe houden we de democratische rechtsstaat open en rechtvaardig?

Media en democratie

Publieke opinie, ‘the true ruling power of the country’, is een sterke en onzichtbare kracht in een democratie. Walter Lippmann meende dat dit tot het hart van ieders politieke betrokkenheid hoorde: Hoe komen burgers tot hun oordeel? Een democratie stelt hoge eisen aan haar burgers én aan de informatievoorziening. De media worden niet voor niets ook wel de vierde macht genoemd. De rol van de onafhankelijke pers als kritische waakhond is een belangrijke pijler van een gezonde democratie, maar wat zijn precies de voorwaarden voor die rol?
Nu de media zo gedemocratiseerd zijn dat iedereen via de social media zijn of haar mening kan ventileren en verspreiden is de vraag of het risico op manipulatie en propaganda kleiner is geworden of juist groter. Deze horizontalisering van de nieuwsvoorziening kent ook risico’s. Nepnieuws verspreidt zich vaak nog sneller dan echt nieuws, want is aantrekkelijker. Daarbij is de radicale emancipatie die met deze digitalisering gepaard gaat nog niet uitgekristaliseerd.
Voorlopig lijkt het vrije online debat zeker voordelen te bieden: toegankelijk en snel kunnen burgers zich uitspreken over onderwerpen waarbij ze vroeger aan de kant stonden, en leek het idee van de machtsvrije communicatie van Habermas dichterbij te komen. Tegelijkertijd krijgen we er ongevraagd ook een geweldige polarisatie voor terug. De economisch gedreven krachten achter de platforms gedijen bij conflict en oproer. Hoe veroveren we het publieke debat terug?

Netwerken, improvisatie, pragmatisme en de lange termijn

We leven in een netwerkmaatschappij – zoveel is wel zeker. Maar wat betekent dat eigenlijk? En in hoeverre wijkt dat af van andere samenlevingsvormen? De klassieke vraag waar de sociale orde op is gebaseerd vraagt in een netwerkmaatschappij om een nieuw antwoord. De socioloog Durkheim sprak aan het begin van de twintigste eeuw van een keuze tussen God en gemeenschap. Hij zag een collectief bewustzijn op basis van onderlinge afhankelijkheid. Maar de samenleving raakte verbrokkeld. We ervaren de samenleving als buitengewoon complex en zonder richting.

In die situatie groeide een bestuursmodel dat vooral naar bevind van zaken handelt. Bestuurskundig ging het gepaard met het zogenoemde New Public Management. We spreken van een pragmacratie, geleid door de Weberiaanse principes effectiviteit en efficiëntie. Het openbaar bestuur stelde zich in op ordening, waarbij ruim baan gegeven is aan de markt (neoliberalisme). Het leidde tot groeiende ongelijkheid en onvrede. We onderzoeken in dit thema de rol van de verschillende organisaties en instituties, de wijze van samenwerking, de verhouding tussen publiek en privaat en het belang van improvisatie in de werkwijzen. Dit doen we vanuit het groeiende besef dat ‘de pragmacratie’ op zijn einde loopt. Maar wat komt ervoor in de plaats?

Een vitale democratie moet niet alleen oog hebben voor de risico’s hier en nu, maar ook zicht houden op de koers. In een politiek klimaat dat wordt gedomineerd door ophef, spoeddebatten en de laatste peilingen ligt de nadruk al snel op incidententenbestrijding in plaats van aandacht voor taaie, structurele problemen. Na ons de zondvloed. Hoe veroveren we, ook in de politiek, de lange termijn op de korte? Aan de hand van het werk van Roman Krznaric oefenen we in lange termijn perspectieven en het verruimen van onze tijd-horizon.

De syllabus

Je krijgt voorafgaand aan de cursus een syllabus, met een selectie van teksten uit:
- Plato, Gorgias
- J.-J. Rousseau, Het sociaal contract
- Daan Roovers & Marc van an Dijk, Wij zijn de politiek
- Francis Fukuyama: Identity.
- Peter Venmans, Het derde deel van de ziel
- Hans Boutellier, Het nieuwe Westen
- Manuel Castells, The Information Age
- Hans Boutellier, De improvisatiemaatschappij
- Hans Boutellier, De veiligheidsutopie
- Ulrich Beck, De risicosamenleving
- Marc Schuilenburg, Foucault
- Walter Lippmann, Public Opinion
- Jurgen Habermas, De struktuurverandering van het publieke domein
- David van Reybrouck, Tegen Verkiezingen

WEEKPROGRAMMA

 

zondag

16.00 uur: kennismaking en presentatie over Kreta

maandag

THEMA: Democratie, tegenmacht en participatie
9.00 – 11.00 uur opening in Dorische stad Lato

360 frits okt 2021 2De agora van de Dorische stad Lato

In de avond wordt een toepasselijke film vertoond..

dinsdag

THEMA: Trots, identiteit en polarisatie 
9.00 – 13.00 uur op Villa Dio Petres
Nabespreking film.

13.00 uur: vertrek naar de vallei van Katharo. Katharo is een commons met een bijzondere vorm van bestuur.

katharoDe vallei van Katharo

woensdag

THEMA: Veiligheid en vitaliteit
9.00 – 13.00 uur op Villa Dio Petres

De middag wordt doorgebacht bij het strand van Amoudara.

amoudara 2Amoudara

donderdag

THEMA: Media en democratie
9.00 – 13.00 uur op Villa Dio Petres

360 frits okt 2021 3De buitenschool van Villa Dio Petres

In de middag wordt er gewandeld (met opdracht) en verzorgen de gastheren een 'gastcollege' over de manier van samenleven op Kreta.

in de avond vindt het diner parlant plaats in een restaurant in Kroustas.

vrijdag

THEMA: Netwerken, improvisatie, pragmatisme
9.00 – 13.00 uur op Villa Dio Petres

De middag is vrij.

Avond: slotdiner.

360 frits okt 2021Slotdiner op Villa Dio Petres

zaterdag

De cursus eindigt met het laatste ontbijt.



Datum

Je bent welkom van 26 juni tot en met 2 juli 2022.

Prijzen

De prijzen zijn:

  • € 2.530 op basis van samengebruik van een kamer
  • € 2.590 op basis van een éénpersoonskamer
  • € 2.650 op basis van alleengebruik van een tweepersoonskamer

De prijs is inclusief:

  • syllabus;
  • docenten;
  • cursusmaterialen;
  • 6 overnachtingen in een airconditioned kamer;
  • 6 maal ontbijt;
  • fulltime zorgvuldige begeleiding door een professionele kok;
  • alle in het programma genoemde gezamenlijke lunches en diners;
  • gezuiverd water bij alle gelegenheden;
  • koffie/thee, tafelwater, vruchtensappen en alcoholische dranken tijdens de door ons verzorgde gezamenlijke momenten en maaltijden;
  • toegangskosten voor bezienswaardigheden in het programma;
  • excursies naar bijzondere plekken;
  • het dagelijks vervoer naar de Academie (Villa Dio Petres) vanuit pension Argyro;
  • alle vervoer bij de excursies;
  • incidenteel vervoer binnen de vrije momenten indien dit logistiek inpasbaar is;
  • boekingskosten.

De prijs is exclusief:

  • vluchten;
  • luchthaventransfers (€ 45 per enkele reis per persoon, als service aan deelnemers, geen taxi);
  • 3 maaltijden;
  • zelf bestelde frisdranken, vruchtensappen, koffie/thee en andere versnaperingen tijdens de maaltijden in restaurants of andere gelegenheden;
  • persoonlijke uitgaven;
  • annulerings- en reisverzekering

Een exclusieve week voor een beperkte groep

Het minimum aantal deelnemers voor deze cursus is 8 en het maximum is 16 deelnemers.

Gastenboek

Lees de ervaringen van eerdere gasten met Daan Roovers in haar gastenboek van 2021.

Wie zijn Hans Boutellier en Daan Roovers?

Lees hier meer over Hans Boutellier en hier meer over Daan Roovers.

Je kamer

Kies voor het gezellige dorpspension Argyro óf voor de luxere zeer rustig gelegen Villa Dio Petres (de cursuslocatie).

Het prijsniveau van de kamers op Villa Dio Petres is hoger dan die in pension Argyro.
Voor de 6 nachten die je tijdens de cursus op Villa Dio Petres verblijft wordt daarom een meerprijs berekend.
Deze meerprijs dekt ongeveer de helft van de werkelijke meerprijs.
Nog beschikbaar zijn:

  • € 90 voor de tweepersoonskamer met gedeelde badkamer (één kamer beschikbaar);
  • € 120 voor een tweepersoonskamer (nog twee kamers beschikbaar), voor één of twee personen
  • € 120 voor de tweepersoonskamer die uitsluitend aan twee deelnemers wordt toebedeeld.

De meerprijzen zijn per kamer en voor de gehele cursusperiode. Dus niet per nacht. De kamers worden tijdens de cursus goed schoongehouden. Bedlinnen wordt in overleg verschoond, badlinnen naar wens.
Ga naar je kamer keuze voor meer informatie.

Reserveer nu (vragen met * zijn verplicht in te vullen). Lees eerst hierboven de beschikbaarheid van kamers.

Je e-mailadres eindigt op @yahoo.com. De ervaring leert dat ons systeem je reservering dan niet goed verwerkt. Gebruik a.u.b. een ander mailadres of stuur een mailtje naar . Dankjewel.
Voer alstublieft uw naam in.
maak aub een keuze
Voer alstublieft uw adres in.
Voer alstublieft de postcode en plaats in
Graag invullen
Invalid Input
Geef alstublieft het aantal gasten aan.
Invalid Input
Geef alstublieft aan of vervoer gewenst is.
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Ongeldige invoer