Overweldigend leven! | Leven in resonantie met de wereld | Frits de Lange

Omgaan met dat waar je geen greep op hebt. Leven in resonantie met de wereld.

Een filosofische week.

Een kunstwerk waar je perplex van staat, een popsong die je van je sokken blaast. Een adembenemend uitzicht in de bergen. Een totale zonsverduistering. De geboorte van je kind. De symmetrie van een ijskristal onder een microscoop. Een vrijpartij met je geliefde of een live concert van de Rolling Stones in een mega-stadion. Of gewoon de lente die uitbarst, en die je dan met Maarten van Roozendaal doet zingen: “Dit is zo mooi, ’t Is om te janken zo mooi”. Het zijn ervaringen die je van je stuk brengen. Je voelt je klein worden, overmand door en opgenomen in iets dat groter en sterker is dan jezelf.

Dit is zo mooi, ’t Is om te janken zo mooi

nacht1160sterrenhemel boven Oost-Kreta

Zulke overweldigende ervaringen doen zich niet alleen voor aan de zonzijde van het leven. Het plotselinge overlijden van iemand in je naaste omgeving overrompelt je op een vergelijkbare manier; de directe confrontatie met de brute macht van de dood doet je de rillingen over de rug lopen.

Soms overkomt het je: je wordt overweldigd door een ervaring die je helemaal van je stuk brengt.

In een overweldigende ervaring ervaar je iets dat oneindig groter is dan jou en waar je desondanks deel van uitmaakt. Wát dat iets precies is, dat is moeilijk onder woorden te brengen en blijft behelpen als je geen dichter bent: in een tsunami ervaar je de kracht van de natuur, in de geboorte van je kind het wonder van het leven, in het sterfbed de macht van de dood.

resonantie 1uitzicht vanaf Villa Dio Petres (de cursuslocatie)

Wat betekenen zulke overweldigende ervaringen voor ons? Wat leren ze ons over onszelf en onze plek in de wereld? Een filosofische benadering.

Sommige mensen ontlopen of ontkennen ze liever of willen er niet te lang bij stil staan omdat ze inbreuk doen op hun geordende, gecontroleerde, overzichtelijke leven. Ze weten er geen weg mee en gaan het liefst snel weer over tot de orde van de dag. Ik wil hier het omgekeerde doen: de focus zetten op overweldigende ervaringen, en me afvragen wat ze over ons als mens en over onze plek in de wereld vertellen. In het kort gezegd lijkt me dat op zijn minst dit:

  • Dat onze relatie met de wereld primair fysiek en zintuiglijk Voor we beseffen wat er bij een overweldigende ervaring gebeurt, reageren we er al op in onze emotie. We krijgen kippenvel en rillingen lopen ons over de rug. Dat lijfelijke strijdt met onze indruk en wens dat we rationele wezens zijn die primair via ons verstand en cognitie met de wereld verbonden zijn.
  • Dat we permanent onderhevig zijn aan allerlei samenlopen van omstandigheden, die overweldigend voor ons uit kunnen pakken. We hebben ons leven niet in de hand. We zijn onderworpen aan contingentie. Dat gegeven staat haaks op onze cultuur die alles graag onder controle wil hebben en beheersen.
  • Overweldigende ervaringen confronteren ons met een werkelijkheid die ons begrip te boven gaat en niet past in ons beeld van de wereld. Het grootse waar we in opgenomen worden transcendeert onze redelijkheid. Dat gegeven spoort niet met de moderne, westerse idee dat er niets gebeurt dat uiteindelijk niet vanuit een wetenschappelijk perspectief verklaard kan worden.
  • Een overweldigende ervaring doet ons heel klein en nietig voelen tegenover een immens gebeuren waarin we worden opgenomen. Onze kwetsbaarheid voor haar overmacht staat haaks op de gedachte van een ‘zelf’ als een machtig, onafhankelijk, soeverein subject dat de wereld buiten hem onderwerpt aan zijn wil, een idee dat we in de moderne westerse cultuur graag koesteren.

Frits de Lange juni 2022 1160 1 3de patio van de cursuslokatie Villa Dio Petres

Wat gebeurt er als we overweldigende ervaringen niet meer als uitzonderingen op de regel maar als een fenomeen dat ons een verborgen, permanente waarheid omtrent ons bestaan openbaart? Ik ben ervan overtuigd dat we dan fundamenteel anders in het leven gaan staan. Onzekerder, complexer, bescheidener, afhankelijker misschien. Maar ook: voller en intenser levend, en meer in resonantie met de wereld om ons heen.

Je verkent filosofisch én speels wat er gebeurt als je het verlangen naar resonantie ruim baan geeft.

Frits de Lange: 'Ik ben de laatste tijd behoorlijk bezig met het thema ‘resonantie’ naar aanleiding van het werk van de Duitse filosoof Hartmut Rosa en de Nederlandse psychologe Hans Alma, met haar boek Verlangen naar Zin. De idee is dat in de moderne samenleving de verbinding tussen ons en de wereld, de natuur, de geschiedenis, andere mensen, de dieren en de dingen, zó is verzakelijkt en geobjectiveerd, dat onze relatie tot de wereld is verstomd: de dingen ‘zeggen ons niets meer’. De oorzaak is volgens Rosa de versnelling die de wet van de moderniteit is geworden en die abrupt door corona tot stilstand is gebracht'.

Hartmut Rosa laat zien hoe we vastlopen in onze ratrace naar groter en sneller en waarom we daar doof en blind voor zijn geworden. We denken gelukkig te worden door de wereld onder controle te krijgen, maar door die beheersings- en expansiedrang brengen we haar tot zwijgen. Er spreekt ons niets meer aan, de dingen zeggen ons niets meer, we worden door niets meer echt geraakt. Letterlijk: we zijn vergeten dat we op resonantie met de wereld gebouwd zijn. Ons lichaam en ons bewustzijn zijn een soort klankkast waarin alles weerklinkt wat we meemaken. Dat we voortdurend ‘afstemming’ zoeken met anderen, en ergens wel of niet voor ‘in de stemming’ zijn. Dat er weer ‘muziek in ons leven zit’, en dat iemand met ‘een eigen stem’ leert spreken - onze taal herinnert ons in dat soort beelden aan het verlangen naar resonantie met de wereld waarvan we vervreemd zijn, omdat onze moderne cultuur alleen op versnelling is gebouwd. In de natuur, in de kunst, in de religie wordt dat verlangen gelukkig nog wel wakker gehouden. ‘Mij spreekt de blomme een tale’, dichtte Guido Gezelle. Maar dat soort ervaringen vormt vaak slechts een oase in de woestijn van een met stomheid geslagen wereld.

Resonantie betekent  dat je geraakt wordt door de wereld.

Onze relatie tot de wereld is verstomd: de dingen ‘zeggen ons niets meer’.

 

Dat je de rijkheid ziet van je omgeving, bij jezelf en in de wereld.

Voller en intenser leven.



Weekprogramma 24 tot en met 30 september 2023

 

Het excursie-programma kan gewijzigd worden door toedoen van vervoersbeperkingen met betrekking tot COVID-19.

zondag

Om 16.00 uur begint deze week met de kennismaking, een doorkijk door de week, een introductie over Kreta en een gezamenlijk diner.

maandag VERKENNING

9.00 - 13.00 uur op Villa Dio Petres

We beginnen met een verkenning van wat ervaringen voor ons overweldigend maakt en wat ze voor ons betekenen. We kennen ze bv. uit de natuur, de kunst, de religie, de erotiek. In de geschiedenis van de filosofie worden ze ook wel met de term subliem aangeduid. We gaan na of en hoe die term ons kan helpen bij het begrijpen van wat ons overweldigt.

13.00 uur: lunch op eigen gelegenheid

13.00 - 18.00: eigen gelegenheid

18.00 - 21.30 uur: film en diner op Villa Dio Petres

dinsdag AFFECTIE

9.00 - 12.50 uur op Villa Dio Petres

We gaan te rade bij twee moderne filosofen die afscheid nemen van het rationele individu dat de wereld het zwijgen oplegt door hem te willen beheersen. Gilles Deleuze en John Dewey zijn denkers die ons, hoe verschillend ze ook zijn, ‘uit ons hoofd vandaan’ halen en in ons lijf en onze zintuigen terugvoeren. Het meest kenmerkende van het leven is dat we aangedaan en bewogen worden door krachten en machten die groter en sterker zijn dan onszelf, en waar we een vorm voor moeten vinden, een evenwicht mee hebben te zoeken. Ik wil graag de rijkdom van die paar bladzijden van Dewey met jullie in close reading ontdekken.

12.50 uur: presentaie over de vallei van Katharo

13.00 uur: vertrek naar vallei van Katharo voor een authentieke Kretenzische lunch.

week met Frits op Kreta 3 2samenspraak in de vallei van Katharo

15.30 uur: samenspraak in vallei van Katharo en wandeling.

18.30 uur thuis, diner op eigen gelegenheid.

woensdag CONTINGENTIE

8.45 uur vertrek naar Dorische stad Lato

9.00 - 10.30 uur: college op trappen van Dorsiche stad Lato.

We verkennen we wat dat betekent voor ons wereldbeeld. De idee dat we een geordend, stabiel universum leven dat het beste met ons voorheeft, moeten we loslaten. Het leven is niet beheersbaar.

William Connolly probeert te doordenken wat de omgang met contingentie voor ons betekent. Zijn lezing van het boek Job helpt daarbij. Misschien is Job wel de figuur die het stokje van Adam overneemt in onze cultuur: niet meer de heerser over de schepping, maar speelbal van toevallige krachten en machten.

Frits de Lange juni 2022 1160 1 4Frits de Lange in Dorische stad Lato

mannen 1close reading op de trappen van de Dorische stad Lato

11.00 uur - 13.00 uur Villa Dio Petres
Onze werkelijkheidservaring is de afgelopen eeuw ingrijpend veranderd: van een stabiel geordende wereld waarin de mens een uitzonderlijke positie inneemt naar een wereld in wording, waarin verschillende kosmische, geologische en biologische krachtenvelden op elkaar kunnen botsen, een ‘chaosmos’ waarvan wij mensen een klein, kwetsbaar onderdeel vormen.

13.00 uur: lunch in restaurant Xatheri in Kroustas.

14.15 - 16.00 uur
Aansluitend (eenvoudige) wandeling naar bijzonder en afgelegen kerkje 'Agios Ioannis' (de Heilige Johannes).

16.30 - 19.30 uur uur Villa Dio Petres

College over labyrint.

Mezé (kleine hapjes) met samenspraak en gastcollege van organisatoren Hans en Jacques.

donderdag RESONANTIE

8.30 - 10.30 uur op het strand van Almyros
Bouwen en lopen van labyrint en zwemmen

labyrint donderlabyrint op het strand van Almyros

11.00 uur - 13.00 uur Villa Dio Petres

We staan stil bij een inspirerend filosofisch ontwerp dat een manier van leven beschrijft waarmee we weer in wederkerigheid kunnen leven met de wereld, dat van Hartmut Rosa. We hebben het overweldigende tot zwijgen gebracht in ons angstig verlangen om het helemaal onder onze controle te brengen. Dat is niet gelukt. Kunnen we weer oog en oor ontwikkelen voor wat zij ons te zeggen heeft? Haar eigen stem horen? Hartmut Rosa – zijn magistrale boek is nog niet in het Nederlands vertaald - gebruikt daarvoor als centrale term ‘resonantie’.

De Duitse socioloog Hartmut Rosa bedacht voor die relatie een treffend beeld: resonantie.

13.00 uur: buffetlunch op Villa Dio Petres

14.30 uur: vervolg college

16.00 - 18.00 uur op eigen gelegenheid uitvoeren van opdracht voor diner pensant.

18.00 uur: diner pensant in restaurant in Kroustas.

 

vrijdag DANSEN MET DE WERELD

9.00 - 13.00 uur

We maken we de balans op. Een paar metaforen voor resonantie worden beproefd: stem, dans. Zijn we in de stemming om, kunnen we instemmen met, hoe kunnen we onszelf afstemmen op wat ons overkomt? De Stoa gaven daarop een klassiek - en tegenwoordig weer heel populair - antwoord. “Je moet niet verlangen dat de dingen gebeuren zoals jij wilt dat ze gebeuren, maar je moet de dingen willen zoals ze gebeuren: dan zal je levensweg gelukkig zijn” , schrijft Epictetus.

Hans Alma gebruikt de metafoor van een ‘dans met de dingen’. Het is een esthetisch beeld, dat erop wijst hoe fysiek en zintuiglijk onze verhouding tot de wereld is. Elke morgen opnieuw vraagt hij aan ons: mag ik deze dans van u?

13.00 uur: lunch op eigen gelegenheid

vrije middag

18.00 uur slotdiner op Villa Dio Petres

zaterdag

Met het laatste ontbijt eindigt de cursusweek.


Datum

Je bent welkom van 24 tot en met 30 september 2023.

Je logeeradres

Kies voor het gezellige dorpspension Argyro in Kritsa óf voor de luxere zeer rustig gelegen Villa Dio Petres (de cursuslocatie) in Kroustas. Voor Villa Dio Petres geldt een toeslag.

Prijzen

De cursusprijzen zijn:

  • € 1.450,-- per persoon bij twee personen op een tweepersoonskamer,

  • € 1.510,-- bij gebruik van een éénpersoonskamer (slechts twee beschikbaar),

  • € 1.570,-- per persoon bij alleengebruik van een tweepersoonskamer,

De cursusprijs is inclusief:

  • reader en/of boek;
  • docent;
  • cursusmaterialen;
  • 6 nachten logies in een airconditioned kamer;
  • 6 maal ontbijt;
  • alle in het programma genoemde gezamenlijke picknicks, lunches en diners;
  • gezuiverd water bij alle gelegenheden;
  • koffie/thee, gezuiverd water en vruchtensappen tijdens de door ons verzorgde gezamenlijke momenten;
  • enkele glazen wijn of bier tijdens de door ons geserveerde maaltijden;
  • tafelwater bij alle maaltijden;
  • excursies naar bijzondere plekken;
  • toegangskosten voor bezienswaardigheden in het programma;
  • vervoer van je logeeradres naar de cursuslokatie en bij excursies, als je geen eigen vervoer hebt;
  • boekingskosten.

De cursusprijs is exclusief:

  • vluchten;
  • transfers tussen (lucht)haven en je logeeradres;
  • 3 maaltijden;
  • zelf bestelde frisdranken en alcoholische dranken, vruchtensappen, koffie/thee en andere versnaperingen tijdens de maaltijden in restaurants of andere gelegenheden;
  • persoonlijke uitgaven;
  • eventuele toeslag voor logies op Villa Dio Petres.
  • annulerings- en reisverzekering.

Korting bij eigen vervoer.
Als je tijdens de cursus zelf zorgt voor alle vervoer (bijvoorbeeld met een huurauto), geldt een korting van € 60.

Hoe kom je op je logeeradres?

Kies voor de luchthaven van Heraklion. Niet Chania. De luchthaven van Heraklion is ongeveer 70 kilometer verwijderd van je logeeradres.

Door regelgeving kunnen wij in 2023 geen luchthaventransfers aanbieden. Dit vervoer is voorbehouden aan openbaar vervoer en taxi's.

Er zijn diverse gemakkelijke manieren om je logeeradres in Kritsa (pension Argyro) of Kroustas (Villa Dio Petres) te bereiken:

  • Neem de intercitybus vanaf de luchthaven van Heraklion naar Agios Nikolaos. De bus (€ 7,10) vertrekt vrijwel ieder uur voor de deur van de luchthaven. Vanaf Agios Nikolaos neem je een taxi (€ 25 à € 30) of als het lukt een aansluitende bus (circa € 2).
  • Huur een auto op de luchthaven van Heraklion. Zeker als je wat langer blijft op Kreta (wat wij zeer aanmoedigen). Als je de auto ook gebruikt tijdens de cursus bieden we je een korting aan van € 60 op de cursusprijs;
  • Neem een taxi vanaf de luchthaven van Heraklion (circa € 120).

Alle genoemde prijzen van bus en taxi zijn een inschatting.

Neem contact op als je met de genoemde mogelijkheden niet kunt reizen en particulier vervoer nodig hebt. De kosten daarvan zijn vergelijkbaar met die van een taxi.

Met een auto of taxi duurt de rit ruim 1 uur. Met openbaar vervoer en aansluitend een taxi circa 2 uur.

Klik hier voor alle informatie over autohuur, taxi en bus.

Een exclusieve week voor een beperkte groep

De cursus gaat door als 8 deelnemers hebben aanbetaald. Het maximum is 16 deelnemers.

Gastenboek

Lees de ervaringen van eerdere gasten in gastenboek van 2021 oktober (2), 2021 september, 2021 oktober, 201920182017, 2016, 2015, 2014, 2013.

Wie is Frits de Lange?

Lees hier meer over Frits de Lange

Je kamer

Kies voor het gezellige dorpspension Argyro óf voor de luxere zeer rustig gelegen Villa Dio Petres (de cursuslocatie).

Villa Dio Petres is een B&B hotel dat speciaal voor de cursus en verblijf van cursusdeelnemers tijdens de cursusweek wordt gehuurd. Het normale prijsniveau van de kamers op Villa Dio Petres is hoger dan dat van pension Argyro. 
Voor de 6 nachten die je tijdens de cursus op Villa Dio Petres verblijft wordt daarom een meerprijs berekend. 

De volgende kamers zijn nog beschikbaar:

  • een tweepersoonskamer (ook voor alleengebruik), meerprijs € 120; twee kamers beschikbaar
  • één tweepersoonskamer die we uitsluitend aan twee samenkomenden beschikbaar stellen, meerprijs € 120

De meerprijzen zijn per kamer en voor de gehele cursusperiode. Dus niet per nacht. De kamers worden tijdens de cursus goed schoongehouden. Bedlinnen wordt in overleg verschoond, badlinnen naar wens.
Ga naar je kamer keuze voor meer informatie.

Reserveer nu (vragen met * zijn verplicht in te vullen). Lees eerst hierboven de beschikbaarheid van kamers.

Je e-mailadres eindigt op @yahoo.com. De ervaring leert dat ons systeem je reservering dan niet goed verwerkt. Gebruik a.u.b. een ander mailadres of stuur een mailtje naar . Dankjewel.
Voer alstublieft uw naam in.
maak aub een keuze
Voer alstublieft uw adres in.
Voer alstublieft de postcode en plaats in
Graag invullen
Invalid Input
Geef alstublieft het aantal gasten aan.
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Invalid Input
Ongeldige invoer